Tansiyon Kaç Olmalı? Evde Doğru Ölçüm Rehberi

Yüksek tansiyon (hipertansiyon), çoğu zaman hiçbir belirti vermediği için "sessiz katil" olarak anılır. Uzun süre kontrolsüz kaldığında kalp krizi, inme, kalp yetmezliği ve böbrek hastalığı riskini artırır. İyi haber şu ki tansiyonu doğru ölçmek ve kontrol altına almak çoğu zaman mümkündür.

Tansiyon değerleri ne anlama gelir?

Tansiyon iki sayıyla ifade edilir: Büyük tansiyon (sistolik), kalbin kasıldığı andaki basıncı; küçük tansiyon (diyastolik), kalbin gevşediği andaki basıncı gösterir. Günlük dilde "12'ye 8" dediğimiz değer, 120/80 mmHg'dir.

Normal tansiyon kaç olmalı?

Avrupa Kardiyoloji Derneği'nin (ESC) 2024 kılavuzuna göre muayenehanede ölçülen tansiyon değerleri şöyle sınıflandırılır:

Evde ölçülen değerlerin ortalaması 135/85 ve üzerindeyse bu da hipertansiyon lehinedir. "Yükselmiş tansiyon" grubundaki kişilerde, risk durumuna göre yaşam tarzı değişiklikleri veya ilaç tedavisi gerekebilir. Tedavi alan hastaların çoğunda hedef, büyük tansiyonun 120–129 arasında tutulmasıdır; ancak hedef değer kişiye göre değişebilir ve doktorunuzla birlikte belirlenmelidir.

Evde tansiyon nasıl doğru ölçülür?

1. Doğru cihaz: Koldan ölçen, doğrulanmış (validasyonlu) bir dijital cihaz tercih edin. Manşonun kol çevrenize uygun boyutta olması önemlidir.
2. Hazırlık: Ölçümden önceki 30 dakika içinde kahve, çay, sigara ve egzersizden kaçının; idrar torbanızı boşaltın.
3. Dinlenme: Sırtınız destekli şekilde oturun ve 5 dakika sessizce dinlenin.
4. Pozisyon: Ayaklarınız yere düz bassın, bacak bacak üstüne atmayın. Kolunuz masaya dayalı ve kalp hizasında olsun. Manşonu çıplak kola takın.
5. Ölçüm: Ölçüm sırasında konuşmayın. 1–2 dakika arayla iki ölçüm yapın ve ikisini de not edin.
6. Zamanlama: Sabah (ilaçlardan önce) ve akşam olmak üzere, en az 3, tercihen 7 gün boyunca ölçüm yapın. Bu değerlerin ortalaması tek bir ölçümden çok daha güvenilirdir.

Ölçüm defterinizi veya telefonunuzdaki kayıtları muayeneye gelirken yanınızda getirin. Muayenede yüksek, evde normal çıkan değerlerde (beyaz önlük etkisi) 24 saatlik tansiyon Holter testi kesin bilgi verir.

Tansiyonu düşürmek için neler yapabilirsiniz?

• Tuzu azaltın: Günlük tuz tüketimini 5 gramın (yaklaşık bir çay kaşığı) altında tutmaya çalışın. Hazır gıdalar, turşu, salamura ve işlenmiş etler gizli tuz kaynaklarıdır.
• Hareket edin: Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş gibi orta yoğunlukta egzersiz yapın.
• Kilo verin: Fazla kilolarda verilen birkaç kilo bile tansiyonda anlamlı düşüş sağlar.
• Sebze ve meyveyi artırın, alkolü azaltın, sigarayı bırakın.
• Uykunuza dikkat edin: Horlama ve uykuda nefes durması (uyku apnesi) tansiyonu yükseltebilir.

Tansiyon ilacı kullanıyorsanız, değerleriniz normale dönse bile ilacınızı doktorunuza danışmadan bırakmayın veya dozunu değiştirmeyin.

Sonuç

Tansiyonunuzu bilmek, kalp ve damar sağlığınızı korumanın ilk adımıdır. 40 yaşından sonra veya ailenizde yüksek tansiyon öyküsü varsa tansiyonunuzu düzenli aralıklarla ölçtürün; yüksek değerler saptanırsa kardiyolojik değerlendirme yaptırın.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Kendi durumunuzla ilgili kararları doktorunuzla birlikte veriniz.

Dr. Vedat Çiçek Kardiyoloji Uzmanı · Acıbadem Atakent Hastanesi. Northwestern Üniversitesi'nde (Chicago) kardiyak elektrofizyoloji ve yapay zekâ alanında klinik araştırmacı olarak çalıştı.